ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನ ಶೇ. 5 ರಷ್ಟನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಿ! ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು (NHM) ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲು ಅನುದಾನವನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟುಗೊಳಿಸಿ! ಆಶಾ (ASHA) ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಗೌರವಯುತ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡಿ!
2017ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ನೀತಿಯು (NHP), “ಸರ್ಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಜಿಡಿಪಿಯ (GDP) ಶೇ. 1.15 ರಿಂದ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಶೇ. 2.5 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು” ಬದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ 2025 ಮುಗಿದಿದ್ದರೂ, ಈ ಮೂಲಭೂತ ಗುರಿ ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಆರೋಗ್ಯ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸದಿರುವುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಚ್ಚವು ಅತ್ಯಂತ ಅಸಮರ್ಪಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ, ಅಂದರೆ 2025-26ರಲ್ಲಿ ಇದು ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇ. 1.5 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಈ ಬಜೆಟ್ ಕೊರತೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ; ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಔಷಧಿ ಹಾಗೂ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕುಂಟುತ್ತಿವೆ.
ಕೋವಿಡ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ನಂತರ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವೆಚ್ಚವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ‘ಜನ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಅಭಿಯಾನ’ (JSA) ತೀವ್ರ ಕಳಕಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ 2017ರ ಎನ್ಹೆಚ್ಪಿ ಗುರಿಯನ್ನು 2025ರಲ್ಲಿ ತಲುಪುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾದ ಭಾರತದ ಜನರ ಪರವಾಗಿ, ಮುಂಬರುವ 2026-27ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಅನುದಾನವನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟುಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಜನಾರೋಗ್ಯ ಅಭಿಯಾನವು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ಬಜೆಟ್ನ ಕೇವಲ ಶೇ. 2 ರಷ್ಟಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಿಂದ, ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ. 5 ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚದ ಕತ್ತು ಹಿಸುಕಲಾಗುತ್ತಿದೆ
ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೆಚ್ಚವು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2021ರಲ್ಲಿ ಭೂತಾನ್ನ ತಲಾ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚವು ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ 2.5 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ವೆಚ್ಚವು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ (BRICS) ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ 14-15 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾ ಕೂಡ ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಕನಿಷ್ಠ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ತಲಾ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಕೋವಿಡ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚವು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕೊಡುಗೆಯೇ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೋವಿಡ್ ನಂತರವೂ ಈ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುದಾನವು 2017-18ರಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇ. 0.67 ರಷ್ಟಿದ್ದುದು 2025-26ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 1.1 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಪಾಲು ಶೇ. 5 ರಿಂದ ಶೇ. 5.6 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಸು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚವು ಈಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, 2025-26ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನ ಆರೋಗ್ಯ ಅನುದಾನವು 2020-21ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಶೇ. 4.7 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಅತೀವ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಅನುದಾನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ 2020-21ರಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಈಗ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಇದರರ್ಥ ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ಅನುದಾನವು ಶೇ. 0.37 ರಿಂದ (2020-21ರ ವಾಸ್ತವ ವೆಚ್ಚ) ಶೇ. 0.29 ಕ್ಕೆ (2025-26ರ ಬಜೆಟ್ ಅಂದಾಜು) ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿದಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಪಾಲು ಶೇ. 2.26 ರಿಂದ ಶೇ. 2.05 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಎನ್ಹೆಚ್ಪಿ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ಪಾಲು ಶೇ. 40 ಇರಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಕೇಂದ್ರದ ವೆಚ್ಚವು ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇ. 1 ಕ್ಕೆ ಏರಬೇಕಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕಿದೆ.
ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆ ನೀಗಿಸಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ
ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಅಭಿಯಾನ (NHM), ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಸುರಕ್ಷಾ ಯೋಜನೆ (PMSSY), ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಭಾರಿ ಕಡಿತ ಮಾಡಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಎನ್ಹೆಚ್ಎಂ (NHM) ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಸುಧಾರಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಮೀಸಲಿಡುವ ವೆಚ್ಚವು ಕುಸಿದಿದೆ. ಎನ್ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರದ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎನ್ಹೆಚ್ಎಂ ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚವು ಸರಾಸರಿ ಶೇ. 5.5 ರಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವಿಕೆ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳ (NCD) ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಎನ್ಹೆಚ್ಎಂ ಅನುದಾನವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ದುಪ್ಪಟ್ಟುಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣವು ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರು ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರಿತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ವೇತನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಖಾಯಂಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಬೇಕು.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಖಾಸಗಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಮನ್ನಣೆ
ಕಡಿಮೆ ಅನುದಾನದ ನಡುವೆಯೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಬದಲು ಸರ್ಕಾರವು ಖಾಸಗಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಮೆ ಆಧಾರಿತ ಮಾದರಿಗಳಾದ ‘ಪಿಎಂ-ಜನಾರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆ’ (PMJAY/AB-Ark) ಅನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿಮೆ ಮಾದರಿಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಿಎಜಿ (CAG) ವರದಿಯು ಇದರಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಅಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು (PSUs) ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲಿನ ನಿರಾಕರಣೆ
ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪಾಲು ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಆತಂಕಕಾರಿ. 2014-15ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚದ ಶೇ. 75.9 ರಷ್ಟು ಹಣ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ 2024-25ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಕೇವಲ ಶೇ. 43 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಇದು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಮೂಲಕ ತೆರಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುವುದು ಸರಿಯಾದ ಹಾದಿಯಾಗಿದೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ಸೆಸ್ (Cess) ಬಜೆಟ್ನ ಪರ್ಯಾಯವೇ?
2018-19ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸೆಸ್ (HEC) ಹಣವು ಮೂಲ ಬಜೆಟ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅನುದಾನವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಹಣವನ್ನು ಮೂಲ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕಡಿತವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2020-21 ಮತ್ತು 2023-24ರ ನಡುವೆ ಕೇಂದ್ರದ ನೈಜ ಆರೋಗ್ಯ ಅನುದಾನವು ಶೇ. 22.5 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಜನರ ಆರೋಗ್ಯದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಜನ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳು:
- 2026-27ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಅನುದಾನವನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟುಗೊಳಿಸಿ!
- ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಒಟ್ಟು ಬಜೆಟ್ನ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ. 5 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿ!
- ಎನ್ಹೆಚ್ಎಂ (NHM) ಅನುದಾನವನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟುಗೊಳಿಸಿ; ಆಶಾ ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಿ.
- ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಆರೋಗ್ಯ ಬಜೆಟ್ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು (2/3) ಇರಲಿ. ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆದ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ನಮ್ಯತೆಯ (Flexible) ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಿ.
- ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇ. 2.5 ಗುರಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಲುಪಿ ಮತ್ತು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದನ್ನು ಶೇ. 3.5 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿ.
- ಆರೋಗ್ಯ ಸೆಸ್ ಹಣವನ್ನು ಮೂಲ ಬಜೆಟ್ಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಬಳಸಿ, ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲ.
- ಪಿಎಂಜೆಎವೈ (PMJAY/ AB-Ark) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಹಣ ನೀಡಿ.
- ಕೇಂದ್ರದ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು (IDPL, HAL) ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿ.
ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಈ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಜೆಎಸ್ಎ (JSA) ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಸದರು ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಬೇಕು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.